Yazı Detayı
01 Haziran 2016 - Çarşamba 23:55 Bu yazı 2548 kez okundu
 
‘’GAZOZ’’ EFSANESİ
METİN ÖSKEN
 
 

       Fransız’ca Gaze-use kelimesinde gelmektedir. Kısaca bizim şerbetin karbon gazıyla şişelenmiş şeklidir.

       Ülkemize önceleri Madensuyu ile birlikte ithal olarak getirilirdi. Niğde’li bir rum olan Aleksanr MISIRLIOĞLU, 1890 Fransa’dan şişeleme makinaları ve üretim hakkını satın alır. Pandelli MISIRLIOĞLU, Ligor BASMACIYAN, Leon ŞOR isimli ortaklarıyla Karaköy’de imalathanesini kuruluşunu gerçekleştirir. İlk marka MISIRLIOĞLU adını taşır.

       Yine İstanbul’da 1908 yılında HASANBEY ve HÜRRİYET markaları piyasaya çıkar. Beyaz Rusların İstanbul’a kaçmasıyla kendi markaları NEPTÜN imalathanesi 1917 de çalışmaya başlar.

       1923 te CUMHURİYET imalathanesi kurulur. Bursa’lı Mehmet ERBAK 1930 da NİLÜFER, 1931 de ULUDAĞ markasıyla piyasada yerini alır.

       Ege’lilerin gazozla ilk tanışması 1932 yılında TİRE’den başlamıştır. O zamana kadar Yunan adalarından kaçak getirilir ve meraklılarına satılırdı. Ahmet Rıfat YALÇINER İstanbul veya Bursa’da bu işi öğrenip Tire’de imalathane kurmuştur. O zamanki şişelerde teneke kapak yoktu. Şişenin içerisinde gazı yarattığı basınç bir cam bilyeyi lastikli olan şişenin ağzına iterek gazın kaçmamasını sağlardı. Kırılan şişelerden çocukların sokakta oynadığı meşeler çıkardı.

       Gazoz imalathaneleri 1940 lardan sonra mahalle aralarına kadar yayıldı. Aslında şişe kapanmasından başka bir zorluğu da yoktu. Hatta meyve özütüne karbon gazı ekleyerek açık gazoz satan seyyar satıcılar sokaklardan köylere gezmeye başladılar.

       Gazozun saltanatı 1950 lerde Amerikan şirketlerinin piyasaya girmesiyle sarsıldı. 1960 lardan itibaren reklamlarla, bedava çıkan kapaklarla küçük işletmelere saldırıya dönüştü. 1980 başına kadar direnilsede, sonunda yerli marka kalmadı. Bazı üreticiler iki Amerikan şirketine fason dolum yapmak zorunda kaldılar.

       Son yıllarda bazı eski markalar tekrar piyasaya çıkmaya çalışıyorlar. Pazar payları sadece % 4 olan 60 firmanın, pazar payı % 88 olan iki Amerikan deviyle rekabet edebilmesi çok zor görünüyor. Küçük firmaların büyümesi sevindirici olacaksa da ilk etkilenen pazar payı %2 ve %6 olan firmalar olacağı kesin.

       Yazıyı okuyanlar alt tarafı GAZOZ diyebilirler. Piyasa paylarının parasal değerini bulabilseydim o kadar basit olmadığı daha iyi anlaşılırdı. Kimse kabullenmesede 1940 ekonomisine dönebilirsek ‘’GAZOZ’’ olmaktan kurtulabiliriz.

     

   Şeref ÜSKÜP-Egede İlginç Olaylar s.51 HÜR EFE MATBAASI 1992

   Gazete Vatan 21 eylül 2014

   Reitix com. 23 eylül 2013   

  

      

 
Etiketler: , , , , , , , ‘’GAZOZ’’, EFSANESİ
Yorumlar
Haber Yazılımı